De Joint Strike Fighter wordt het duurste Nederlandse
wapenprogramma ooit. En het wordt al maar duurder. In 1999 werd gezegd
dat aanschaf en gebruik van 114 JSF-toestellen 4,5 miljard euro zou
kosten. In 2006 was dat al 14,6 miljard euro - voor nog maar 85
toestellen.
Wapenfabrikant Lockheed
Martin schatte de prijs van een JSF ooit op 35 miljoen dollar. Maar
volgens sommige experts moeten we al rekenen op
100 tot 120 miljoen dollar per toestel.
Het hangt er onder andere van af hoeveel toestellen verkocht
zullen worden. Hoe meer toestellen verkocht, hoe sneller de gigantische
ontwikkelingskosten worden terugverdiend. Daarom zal er veel in de
promotie van de JSF gestopt worden, zodat zo veel mogelijk landen hem
gaan kopen.
De Rekenkamer waarschuwde al in 2006 dat op geen enkele
manier
is vast te stellen hoe duur
het toestel uiteindelijk wordt. Waarop een Kamerlid opmerkte: "Als een
loodgieter u zo'n offerte zou doen, dan zou u daar toch ook niet mee in
zee gaan?"
Lockheed
Martin beweerde oorspronkelijk dat wereldwijd wel 6.000 JSF’s verkocht
zouden worden. De Nederlandse regering gaat uit van 4.500 stuks. Maar
de
kans is groot dat het er maar 3.000 worden. Al een paar jaar gaat het
hardnekkige gerucht dat de Amerikaanse luchtmacht een paar honderd
toestellen minder zal kopen. Daardoor zal de prijs per stuk nog hoger
worden.
Een andere
variabele is de koersverhouding dollar/euro.
De sterke daling van de dollarkoers leidt er onder meer toe, dat de 800
miljoen
dollar die de overheid in 2002 heeft betaald om het bedrijfsleven ‘in
te kopen’
in het project, nu een veel hoger bedrag aan terugbetaling van het
bedrijfsleven vereist. Het bedrijfsleven, verenigd in het NIFARP, is
helemaal
niet van plan dit overheidsvoorschot terug te betalen en bereid een
juridische
procedure voor.
We kunnen nog steeds met de
JSF stoppen. Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald. De
subsidie aan de wapenindustrie zijn we dan
kwijt, maar het scheelt wel minimaal 5,8 miljard aanschafkosten.
Foto
boven:
Mr. T.
Burbage, Executive
Vice President van wapengigant Lockheed Martin en General Manager van
de JSF Program
Integration, over de
stijgende kosten tengevolge van de euro/dollarkoers.
(Bron
quote: Aviation Week
&
Space
Technology, 10/12/07)
Foto onder: demonstratie van de
Campagne
tegen Wapenhandel voor het parlement,
Den Haag, 17 april 2008
